Full text: Scriptores Rerum Svecicarum Medii Aevi (Tomus 3)

ORATIO HEMMINGI GADD CONTRA DANOS. 
. de Hosmis ; quod lapsus calami pro Gadde 
literam nominis G ita pinxit, ut at> illo, 
■ on « no na lu s psse nedum Krantzium, virum 
tempore orationis (an 1510) vix plus quam quinquagm , ^ socium appellare posset . 
®tate majorem, qui præterea hanc universitatem am ^ J ^ ^ ^ ^ ipsius ostendit) 
Hemmingum vero an. 1509 senectute jam affectum e..se, . , c . -, 
"T d»bi»m vocare aua™,™. »»m Gaddi». primum au. »85 fu.rit mscnptue S.c ,», «m 
, gltari „ Rbyzelii Epiae»,»sepia, II. p. >44, n,„lo autem aucture altat», et suspectum v.detur, 
icgiLui j r r r -»T n 4 %-, nvuûrn fi« nostro tempore ex matriculis 
verba nobilem et equitem nomini addita fuisse, i- equ ^ . • n i. 
• i L • i ivi oUnpnra annotatio, Ouse Gaddium spectaie videtui. 
factis tale aliquid repentur, contra in anno 14/1 obscuia ai q - - -- 
Legitur enim in die 4 Novembris : Hemming m Obadde < 
esse possit; stilus enim ipsius valde difficilis est et primam 
qui nomina inscripserit, cum Ob facile confundi posset; et Hosmo erat parœcia dmces.s Lmcopensis 
in vicinitate Kalmarniæ, qua in urbe Gaddius forsan necessarios habuisse videtur [v. Handl. roi. 
Stand. Hist. XX p. 89. Anno 1547 Måns et Håkan Gadd inter nobiles cives Kalmarniæ enume 
rantur (Sylvander, Kalmar Hist. IL 2. p. 454).]. Neque majoris momenti admonitio nobis esse 
videtur, Gaddium in oratione aliquid ut ex principio historiarum Krantzn sumtum afferre. Cum 
enim ille jam anno 1504 vel 1505 erant confecte, sed primum anno 1545, igitur post mortem 
etiam Johannis Magni, sunt impress®, nihil impedit, quominus Hemmingus illas manuscriptas 
æque bene ac Johannes nosset, præsertim cum Hemmingus pluries villas Hanseaticas visitasse! 
et amicitiam Krantzii Rostochiæ institutam postça coluisse posset. Literas quoque Jacobi Ar- 
chiepiscopi et Hemmingi super oratione datas et acceptas (quæ leguntur supra in textu Johannis 
lib. XXIII cap. XX) suspectas habet, quia inter eos anfio 1509 îmmicitiæ erant. Tamen, etiamsi 
tempus esset rectum, ipsa res commercia epistolarum non necessarie impedit, et de cetero illas 
anno 1510 scriptas esse ex dicto Hemmingi, quod expeditionem instantem extra patriam indicet, 
satis apparet; hoc vero tempore simultates inter Jacobum et alteram factionem aliquid imminutæ 
videntur (v. Grönblad, Källor till Finlands Medelt. Hist. pag. 486). Ad extremum critici obser- 
servarunt, orationem, si coram senatu super gravissimo negotio habita sit, status regnorum et 
historicos eventus parum respicere atque multo uberiorem apparatuque rhetorico plus ornatam 
esse, quam quæ in tali occasione esset exspectanda. Sed etiamsi res politicas, quæ vocantur, 
leviter et cursim tractet et singulares eventus commemorare minus curet, ardor tamen atque 
studium, quibus omnia, quæ odium' contra Danos inflammare possent, in lucem profert, ad occa 
sionem et audientes adaptata sunt. Et quod inusitatæ longitudinis est oratio, hic demum op 
time afferre possumus nos duo exemplaria orationis Suetico sermone conscripta, unum brevius 
alterum fusius invenisse, quorum neutrum ab illo, quod apud Joliannem Magni legitur, originem 
ducere, at illud brevius esse prius et antiquius videtur, quod postea sive Hemmingus ipse sive 
alius amplificavit et retractavit, unde maius exemplar Suecanum sit exortum. Quorum quidem 
rationem jam reddere volumus. 
I)uo exscripta brevioris exemplaris exstant 
I) Unum, quod solum primam et minorem partem orationis continet, scriptum manu rever. 
episcopi Nordinii, in Bibliotheca Upsaliensi inter Collectanea nostri operis asservatur. Fontem 
ipse indicavit hac annotatione in margine ascripta: ex Cod. Reg. Gymnas. Geval., sed ille codex in 
incendio urbis auno 1870 igne periit. Tamen qualis fuerit non prorsus ignoramus, quia E. M. Fant 
in disputatione Academica: De Gymnasio regio Gevaliensi, anno 1788 impressa in 4:to sequentes 
observationes fecit. Codex erat exemplar Chronici Laurentii Petri anno 1593 ab Elia Caroli Medel - 
padio scriptum, cujus in primis novem foliis exstabat manuscriptum hocce vetusta literarum forma 
exaratum , ita ordiens: Når ia g hoss migh beteneker hare herre ■— — (etc. vide textum infra) 
•— — atque desiniens: Och må dœ furdy medh all billighet t well taga till tacka, att man tallar 
om deem medh sanningen littet fürnœr: All den stundh de förmena sigh ha ff w a fridheit till att 
göra allom menniskiom ondt och ingom godt: fc. Dixi' . Tum excipit Chronicon ipsum recen- 
tiori ætate scriptum, 306 fol. etc. — — — — Cum Fantius formam literarum comparato 
exscripto Medelpadii an. 1593 facto vetustam appellat totumque opus novem foliis comprehende 
batur, dum sequens exscriptum n. II. 18 folia (9 plagulas) explet, probabile fit, hoc exemplar 
historiam Johannis ætate superasse. 
II) Alterum- recentius sed integrum exemplar, manu 0. Sundel secretarii archivi regni 
obiit an. 1829) sciiptum, in hoc archivo conservatur. Unde sumtum sit, Sundel commemorare 
neglexit; antiquius autem exemplar in manibus habuisse elucet ex sequenti ejus annotatione: 
Firmes i originalet , men icke i af skriften-, vix enim illud autographum putasset, nisi priscam 
speciem præbuisset. Nemo non statim videt, quam sint hoc Sundelianum et illud Nordinianum 
exemplar inter se conjuncta; in universum enim conspirant, exceptis singulis rebus, ubi antiqua 
vocabula et elocutiones recentioribus in Sundeliano textu sint commutata. Orthographiam Sundel
	        

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.